Kan speciaalbier echt over de datum gaan? - leuk om te weten

Op bijna ieder flesje (speciaal)bier is wel een houdbaarheidsdatum te vinden. Sinds het jaar 2000 is het volgens de richtlijn van de Europese Unie verplicht om bieren tot een alcoholpercentage van 10% te voorzien van een houdbaarheidsdatum. Deze datum is gebaseerd op het moment waarop de smaak van het bier significant veranderd. Maar voor welke bieren is dit goed voor de smaak en welke bieren moet je niet meer drinken na deze datum?

Wat bepaald smaakverandering in bier?

Er zijn een aantal factoren die de oorzaak zijn van de smaakverandering in bier, met name na de houdbaarheidsdatum.

  • Hergisting op de fles: bij hergisting op de fles wordt extra gist vlak voor het bottelen toegevoegd aan het bier. De gist zal het aanwezige zuurstof bovenin de fles gebruiken voor zijn assimilatie. Dit zorgt ervoor dat de kans op oxidatie van het bier verminderd wordt.
  • Micro-organismen: bij aanwezigheid van veel micro-organismen is de kans aanwezig dat het bier sneller zuur en troebel wordt. In het scheikunde proces dat deze organismen veroorzaken is zuur meestal een bijproduct, dit komt bieren eigenlijk nooit ten goede.
  • Oxidatie: als veel zuurstof in de wort aanwezig is kan het bier makkelijker oxideren. Bij een hoger alcoholpercentage hebben de micro-organismen een lagere effectiviteit om te oxideren, hoe minder zuurstof en meer alcohol hoe beter voor de houdbaarheid dus. 
  • Zuurgraad: de pH-waarde bij het koken van de wort heeft invloed op de vlokken van de eiwitten. Ligt dit ver buiten het optimum dan ontstaan meer eiwit-vlokken, die sneller kunnen bederven en wat de houdbaarheid verminderd. 

Welke bieren zijn wel en niet te drinken na houdbaarheidsdatum?

Gunstige bieren:

De bieren die het beste of zelfs beter drinkbaar zijn na houdbaarheidsdatum zijn voornamelijk donkere bieren met een hoog alcoholpercentage. Donker bier laat minder licht door waardoor minder assimilatie plaatsvind bij micro-organismen, hierdoor wordt minder zuur gevormd. De smaakmoleculen van de donkere bieren zijn vaak anders van scheikundige structuur dan de lichtere bieren, die voornamelijk hoparoma's hebben. De smaakmoleculen zijn het resultaat van diverse mouten. De evaluatie van deze moleculen zijn gunstig voor het bier. Zo veranderen bittere smaken van koffie en kruiden in zoete tonen van chocolade en vanille. Bij Barrel Aged bieren wordt dit proces van rijping bewust doorgevoerd om deze complexe smaken te krijgen.

  • Soorten bier: porter, stout, quadrupel, tripel, amber, dubbel

Ongunstige bieren:

De bieren die het slechtste drinkbaar zijn, en welke je het beste kunt vermijden na houdbaarheidsdatum, zijn voornamelijk lichte bieren met een laag alcoholpercentage. Bij lichte bieren krijgen de micro-organismen in het bier meer licht toegediend waardoor meer reacties leiden tot zuurder bier. Ook wordt vaak veel hop gebruikt voor de bieren. Het smaakmolecuul van hoppen veranderd snel door de tijd heen. Dit zorgt voor snelle verandering van de smaak. Aan de andere kant dient hop wel als een conserveringsmiddel waardoor bier minder snel bederft. Lichte bieren verliezen dus snel hun karakteristieke (hop)smaak en worden sneller zuur. 

  • Soorten bier: blond, IPA, pilsener, American Wheat Ale, Weizen, witbier, saison, bock

Klik hier om zelf een samenstelling te maken met bieren waar je snel van gaat genieten of die nog een tijd bewaard mogen blijven